Khổng Tử ---Người sáng lập học phái Nho gia
Sảnh Hoa rất vui lại đến thời khắc gặp gỡ quý thính giả và độc giả mạng vào Hộp thư thính giả phát đều đặn buổi tối thứ Hai hằng tuần trên sóng và trên mạng Đài phát thanh Quốc tế Trung Quốc.
Các bạn thân mến, hai nước Trung-Việt chúng ta núi sông liền một dải, có nhiều nét tương thông, văn hóa tương đồng. Nhiều nhà hiền triết cổ đại nổi tiếng Trung Quốc như Khổng Tử, Lão Tử, Trang Tử, Mặc Tử, v.v.. đã có sự ảnh hưởng quan trọng đến tư tưởng, văn hóa, triết học v.v.. của nhiều nước Đông Á cho đến tận ngày nay, trong đó có Việt Nam. Kể từ kỳ Hộp thư thính giả này và cả trong thời gian tới, Sảnh Hoa sẽ giới thiệu với các bạn một số nhà hiền triết nổi tiếng nói trên của Trung Quốc để các bạn tìm hiểu.
Trong Hộp thư đêm nay, trước hết Sảnh Hoa xin giới thiệu với các bạn về:
Khổng Tử ---Người sáng lập học phái Nho gia
Khổng Tử (551—479 trước công nguyên). Khổng Tử là nhà tư tưởng, nhà chính trị và là người sáng lập học phái Nho gia vào cuối thời Xuân thu Trung Quốc. Khổng Tử tên Khưu, tự Trọng Ni, là người nước Lỗ (nay là huyện Khúc Phụ tỉnh Sơn Đông miền đông Trung Quốc). Khổng Tử xuất thân trong một giòng họ quý tộc, cha mất vào năm ông mới lên ba, do gia đình còn được hưởng địa vị quý tộc, tuy đời sống của hai mẹ con Khổng Tử phải tằn tiện nhưng vẫn được đảm bảo.
Năm 20 tuổi, Khổng Tử nhậm một chức quan nhỏ ở nước Lỗ, phụ trách quản lý kho lương thực, về sau lại chuyển sang đảm nhiệm cai quản đồng cỏ. Khổng Tử rất khiêm tốn hiếu học, trong quá trình học tập không có giáo viên giảng dạy cố định, tương tuyền ông từng đi học về “Lễ” ở Lão Tử, học “Nhạc ” theo Trành Hồng, tập gẩy đàn theo Sư Tương. Năm 30 tuổi, Khổng Tử đã là một người học thức uyên bác và lắm tài, trở thành một học giả có tiếng tăm ở địa phương, và ông bắt đầu bắt tay vào việc mở trường dạy tư thục để truyền bá kiến thức cho học sinh.
Năm Khổng Tử 35 tuổi, vì trong nước Lỗ loạn lạc, ông liền đến nước Tề. Để được gần gũi với Tề Cảnh Công, ông đến làm gia thần cho Cao Chiêu Tử một quý tộc của nước Tề. Năm sau, Tề Cảnh Công triệu gặp Khổng Tử và tư vấn ông về công việc chính trị, Khổng Tử thưa rằng: “Làm quân phải ra quân, làm thần phải ra thần, làm cha phải ra cha, làm con phải ra con.” Tề Cảnh Công rất lấy làm tán thưởng, liền dự tính sử dụng Khổng Tử, nhưng vì tể tướng cản trở cho nên đành thôi. Về sau, Khổng Tử trở về nước Lỗ, tiếp tục nghiên cứu học vấn và đào tạo học sinh.
Năm 51 tuổi, Khổng Tử đảm nhiệm một chức quan của địa phương, do ông lãnh đạo tài tình, cho nên năm 52 tuổi, ông được nâng thành chức đại tư khấu nước Lỗ. Năm 500 trước công nguyên, nước Tề đưa quân xâm lược nước Lỗ, Khổng Tử đã khiển trách Tề Cảnh Công một cách rất lễ phép, vừa giữ được quốc cách, lại khiến nước Tề buộc phải nhận lời hoà hảo với nước Lỗ. Về sau do chính kiến bất đồng, lại thêm quốc quân nước Lỗ sa đọa dâm đãng, Khổng Tử hết sức thất vọng, liền bỏ chức quan, mang theo các đệ tử rời khỏi nước Lỗ đi chu du thiên hạ, đi tìm kiếm cơ hội để trưng diễn tài năng của mình, sau khi về già, Khổng Tử mới lại trở về nước Lỗ, ông lập trung tinh thần và sức lực vào việc giáo dục và chỉnh lý các văn hiến. Cả đời Khổng Tử có tới hơn 3000 học sinh, trong đó có 72 vị là nổi tiếng nhất.